WIRTUALNIE >> Gardejskie stowarzyszenia
 

Luterańskie Stowarzyszenie Gardejskich Kobiet

 

   Pomysłodawcą i twórcą stowarzyszenia, które zajmowałoby się propagowaniem działalności charytatywnej wśród gardejskich pań był miejscowy pastor Lemke. Stowarzyszenie rozpoczęło swoją działalność w 1918 roku. Zadania jakie przed sobą postawiło stowarzyszenie były ambitne i przede wszystkim potrzebne. Nie bez przyczyny organizacja została powołana w 1918 roku. Dziesiątki tysięcy niemieckich kobiet zostało pozostawionych na łasce losu, kiedy ich mężowie, ojcowie polegli na wszystkich frontach I wojny. Stowarzyszenie miało zatem do wykonania ogrom pracy. Pomagano chorym i niedołężnym Gardejankom.

   Przyznawano pomoc materialną i finansową. Ponadto utrzymywano pielęgniarkę środowiskową. Latem organizowano akcje charytatywne, w tym loterie. Spora część przedmiotów, które trafiały na wspomniane loterie była wykonywana przez członkinie stowarzyszenia w okresie zimowym. Cały zysk z tych akcji był przekazywany na pomoc potrzebującym paniom. Po odejściu pastora Lemke obowiązki duchowego przewodniczącego stowarzyszenia przejął pastor Stachowitz oraz żona burmistrza. Po odejściu pastora Stachowitza do Królewca w 1927 roku, obowiązki przewodniczącego stowarzyszenia pełnił pastor Alfons Naleszinski i jego żona Frieda Birk.

 

Federacja Protestanckich Młodych Dziewcząt

 

   Jesienią 1929 roku z inicjatywy żony pastora Nalezińskiego - Friedy Birk zostało powołane do życia kolejne stowarzyszenie, które swoim patronatem i zasięgiem działania miało objąć gardejskie dziewczęta. Przewodniczącą organizacji została Christa baronowa von Buddenbrock z Otłówka. Spotkania odbywały się co tydzień w sali gardejskiego kościoła a latem przy pięknej, słonecznej pogodzie w sąsiedztwie kościoła. Oprócz pracy na rzecz gardejskiej parafii, dziewczęta spędzały czas na śpiewaniu, nauce gry na instrumentach muzycznych.

   Wiosną i latem nie brakowało wycieczek i wędrówek po najbliższej okolicy. Dziewczęta ze stowarzyszenia korzystały z uroków okolicy jeziora Głęboczek, wędrowały do Stadtgutu - dziś Gardeja II, Zebrdowa. Jesień i zima to nauka szycia, tańców ludowych, śpiewu. Stowarzyszenie wzbogaciło się nawet o własny proporzec. Wiele godzin nad jego wyszywaniem spędziła Hanna Bartz. Stowarzyszenie zorganizowało wycieczki do Elbląga, Krynicy Morskiej, Kadyn. Kadyny należały do cesarskiej rodziny von Hohenzollernów, słynęły ze wspaniałej stadniny koni.

   Najbardziej aktywnymi członkiniami i założycielkami stowarzyszenia były: Frieda Barth, Hanna Bartz, Martha Beckmann, Liesbeth Böttcher, Ida Janke, Ruth Landig, Waltraut Landig, Elli Pionkowski, Erna Pionkowski, Eise Reschke, Liesbeth Reschke i Frieda Schochow.

 

Dziewczęta z Gardei podczas wycieczki na schodach kościoła w Kadynach - 1931


 

Dziewczęta ze stowarzyszenia z przewodniczącą Christą baronową von Buddenbrock z Otłówka

 

 

 

Związek Ewangeliczny Młodych Mężczyzn – Gardejscy Skauci

 

   W dniu 13 Grudnia 1929 w Kwidzynie w sali Księcia Hohenzollerna odbyło się spotkanie założycielskie nowej organizacji jaką był Związek Ewangelicki Młodzieży Męskiej. Organizacja wzorowała się na zdobywającym co raz większą popularność w Europie i w Stanach Zjednoczonych ruchu skautowskim. W przypadku Polski mamy do czynienia z ruchem harcerskim. Gardeję reprezentował pastor Naleziński. W grupie założycielskiej znaleźli się Albert Gerusel, Kurt Herder, Max Kühn, Edwin Laschinski, Hans Schachschneider, Fritz Wolff i Helmut Wolf. Przewodniczącym gardejskich skautów został Hans Schachschneider. Spotkania odbywały się w niedziele w pomieszczeniach kościoła lub w sali posiedzeń gardejskiego ratusza. Latem organizowano wycieczki, w zimowe wieczory zapoznawano się z tajemnicami Biblii, współorganizowano różnorakie imprezy dla mieszkańców Gardei i okolic. Symbolem identyfikującym członków organizacji był skautowski krzyż noszony na lewym rękawie. W lutym 1931 gardejskim skautom wręczono proporzec z krzyżem dębowym. Członkowie związku nie poprzestali tylko na spotkaniach i zebraniach ale z wielkim zaangażowaniem uprawiali sport.

   W maju 1932 Hans Schachschneider, Walter Held i Heinz Stasch uczestniczyli w dużym rajdzie rowerowym po Prusach Wschodnich. Ogółem w rajdzie uczestniczyło ponad 400 skautów z całych Prus. Gardeja nie należała do dużych miast a zatem i liczba członków ruchu skautowskiego nie była zbytnio imponująca. Należy jednak zaznaczyć, że chociaż liczebnie odstawali od pobliskiego Kwidzyna to jednak ci, którzy działali w stowarzyszeniu angażowali się bardzo mocno w prace na rzecz związku. W lipcu 1932 roku dzięki wielkiemu zaangażowaniu Oswalda Schefflera udało się stworzyć 6-osobową grupę skautów grających na trąbkach. Ich grę można było usłyszeć podczas nabożeństw w kościele. W tym samym roku przewodniczący Hans Schachschneider uczestniczył w 19 federalnym spotkaniu ewangelicznym skautowskiego ruchu młodzieżowego w Zerbst (Anhalt). W spotkaniu brało udział ponad 4 tysiące działaczy skautowskich z całych Niemiec. W listopadzie 1932 roku Schachschneider wyjechał na specjalny kurs do Neukuhren w Sambii na północ od Królewca.

   Do grona gardejskich skautów należeli Fritz Giese, Horst Helm, Willi Kaminski, Adalbert Kiewin, Hugo Krüger, Oskar Laupichler, Heinz Lonkowski, Georg Netzlaff, Kurt Rhode, Alex Ruhöfer, Heinz Sass i Adolf Wittke. Niezbyt długo skauting w Gardei mógł aktywnie działać na rzecz lokalnej społeczności. Po dojściu Hitlera do władzy w 1933 roku wszystkie organizacje młodzieżowe, w tym również skautowe zostały rozwiązane. Ich miejsce zajęła Hitlerjugend.

 

Najmłodsi skauci przed wycieczką w 1932 roku

   Równolegle do skautingu młodzieżowego w Gardei rozwijał się ruch skautowski, do którego należeli 10-14-latkowie. Nauka śpiewu, gimnastyka, rajdy, wycieczki po najbliższej okolicy, zabawy – to główne zajęcia najmłodszych skautów. Duchowy patronat nad nimi sprawował pastor Naleziński. Mali chłopcy mieli nawet swój mundur i odznakę. Ciekawostką jest to, że w gronie tych małych skautów byli także chłopcy z Zebrdowa. Organizacja nie przetrwała zbyt długo, spotkał ją ten sam los co starszych skautów.

   Latem 1932 roku do małych skautów należeli: Walter Arndt, Fritz Bartz, Gerhard Berg, Kurt Berg, Kurt Beyer, Gottfried Böse, Gerhard Breitrück, Horst Breitrück, Ernst Christke, Heinz Chust, Horst Chust, Helmut Czerwinski, Willi Domnick, Heinz Drossel, Fritz Fischer, Willi Kaminski, Kurt Kienappel, Artur Korneil, Heinz Komell, Helmut Kube, Helmut Martins, Otto Meissner, Helmut Müller, Ernst Netzlaff, Kurt Netzlaff, Willi Neubert, Kurt Quiring, Günther Reschke, Paul Rex, Harry Rohn, Kurt Ruhöfer/ Paul Seeling, Oskar Silberbach, Kurt Schielke, Willi Schielke, Kurt Schmidt, Paul Schmidt, Alfred Schochow, Herbert Schütz, Walter Schweitzer, Heinz Schwesig, Heinz Wilke, Helmut Wikelski, Heinz Wolf i Horst Wolf.


 

czytano 4259 razy
184104
Wirtualne Muzeum Gminy Gardeja © Ryszard Bartosiak 2010 email:bartek5553@wp.pl