WIRTUALNIE >> Starostwa ziemskie w Gminie Gardeja
 

Starostwa ziemskie na terenie Gminy Gardeja


Zjednoczenie Niemiec w 1871 roku spowodowało poważne reformy administracyjne. Nowe państwo musiało wprowadzić zupełnie nowy system zarządzania poszczególnymi regionami. Reforma nie ominęła oczywiście także i terenów dawnej rejencji kwidzyńskiej i ziemi gardejskiej. 13 grudnia 1872 roku wprowadzono starostwa, obejmujące swoim zasięgiem kilka miejscowości w tym również majątków ziemskich. Dzisiejszym odpowiednikiem dawnych starostw są gminy, przy czym obszarowo były one znacznie mniejsze. Na terenie naszej gminy starostwa powołano w Cyganach, Czarnem Dolnem, Otłówku, Klecewie, Nowej Wiosce. W skład poszczególnych starostw wchodziło po kilka wsi, gospodarskich jak i majątków ziemski. Najczęściej funkcje starostów pełnili właściciele majątków ziemskich w tym von Rosenbergowie czy von der Groebenowie. Ale nie brakowało w gronie starostów zamożnych gospodarzy. Niniejszy artykuł jest zatem poświęcony tymże starostwom. Czytelnik znajdzie w nim nazwiska poszczególnych starostów oraz wsie należące do starostw. Zapraszam do lektury.

Starostwo Cygany – Dietmarsdorf - Cygany i Zebrdowo - Seubersdorf

W 1874 roku początkowo powołano do życia 2 starostwa z siedzibami w Zebrdowie i Cyganach. W skład tego pierwszego wchodziły wsie: Zebrdowo, Gardeja wieś, Olszówka. Drugie starostwo Cygany obejmowało wsie: Cygany, Szczepkowo, Krzykosy majątek, Rozajny. Taki podział istniał do 1 października 1936 roku.

Starostwo Zebrdowo - Seubersdorf

1 stycznia 1908r. - starostwo Zebrdowo obejmuje swoim zasięgiem wsie: Zebrdowo, Gardeję wieś, Olszówkę majątek,

20 sierpnia 1926r. - połączenie majątku Olszówka z majątkiem Zebrdowo

1 września 1931 r. - starostwo obejmuje 2 wsie: Zebrdowo i Gardeję wieś

1 kwietnia 1934 rok – połączenie Gardei wsi z Gardeją miasto

1 października 1936 rok – likwidacja starostwa w Zebrdowie i włączenie wsi do starostwa Cygany.


Starostwo Cygany – Dietmarsdorf

1 stycznia 1908 rok – starostwo Cygany obejmowało wisie: Cygany, Krzykosy majątek, Rozajny

30 września 1928 rok – Krzykosy majątek został włączony do gminy Wandowo, będącej częścią starostwa Nowa Wioska. Ponadto ze starostwa Cygany odłączono majątek Rozajny i wieś Rozajny i powstała gmina Rozajny. Nową gminę przyłączono do starostwa Nowa Wioska

16 lipca 1938 rok – zmiana nazwy miejscowości Cygany (Zigahnen) na Dietmarsdorf

Starostowie zebrdowscy:

  • 7 maja 1874 rok – Ludwig Rahn – właściciel majątku Olszówka

  • listopad 1874 rok – Bettmann właściciel majątku w Gardei wsi

  • 24 listopada 1903 rok – Linde główny inspektor z Zebrdowa

  • 24 listopada 1909 rok - Linde główny inspektor z Zebrdowa

  • 1 maja 1915 rok – W. Klasse z Zebrdowa

  • 13 lutego 1922 rok – księgowy W. Klasse z Zebrdowa

  • 26 marca 1926 rok – Gosda rolnik z Gardei wsi

  • 27 czerwca 1929 rok – Rohrbeck rolnik z Gardei wsi


Starostowie starostwa Cygany:

  • 7 maja 1874 rok – von Selle, właściciel majątku Cygany

  • 19 stycznia 1905 rok – Elmering właściciel majątku Rozajny

  • 25 lutego 1905 rok – Loffler, właściciel majątku Cygany

  • 13 lutego 1922 rok - Loffler, właściciel majątku Cygany

  • 9 czerwca 1931 rok – Robert Winkler, właściciel majątku Rozajny Małe

  • 11 listopada 1933 rok – Adolf Schreiber, właściciel majątku Cygany


Starostwo Czarne Dolne – Niederzehren

7 maja 1874 roku – powołanie do życia starostwa Czarne Dolne, które obejmowało miejscowości: Butowo, Czarne Górne, Czarne Dolne, majątki Butowo, Czarne Górne, Pawłowo, Przęsławek.

1 stycznia 1908 rok – starostwo obejmuje gminy: Butowo, Czarne Górne, Czarne Dolne, majątki - Czarne Górne, Pawłowo, Przęsławek.

20 stycznia 1927 rok – włączenie majątku Pawłowo do gminy Butowo

30 września 1928 rok – połączenie Czarnego Górnego, Czarnego Górnego majątku, Czarnego Dolnego w jedną gminę Czarne Dolne

1 września 1931 rok – starostwo Czarne Górne obejmuje gminy Butowo i Czarne Dolne. Następuje również przeniesienie siedziby urzędu starostwa z Czarnego Górnego do Czarnego Dolnego.


Starostowie Czarnego Górnego/Czarnego Dolnego:

  • 7 maja 1874 rok – kapitan baron von Rosenberg z Czarnego Górnego

  • 9 czerwca 1903 rok – ziemianin baron von Rosenberg z Czarnego Górnego

  • 9 czerwca 1906 rok - ziemianin baron von Rosenberg z Czarnego Górnego

  • 9 czerwca 1915 rok - ziemianin baron von Rosenberg z Czarnego Górnego

  • 6 października 1920 rok – Erich Neumann, rolnik z Czarnego Dolnego jako komisarz

  • 13 grudnia 1922 rok - Erich Neumann, rolnik z Czarnego Dolnego

  • Gustav Korthals, ogrodnik z Czarnego Dolnego


Starostwo Otłówko – Ottlau

7 maja 1874 roku powstaje starostwo ziemskie Małe Otłówko obejmujące swoim zasięgiem miejscowości: Bądki, Czachówek(Klein Bandtken), Otłówko, Otłowiec. Miejscowości te z wyjątkiem Czachówka, tworzyły jednocześnie gminy. Czachówek był majątkiem ziemskim, dlatego stanowił w początkowym okresie istnienia starostwa osobny ośrodek administracyjny.

30 września 1928 roku – majątek Czachówek zostaje włączony do gminy Bądki, majątek Otłówko również zostaje włączony do gminy Otłowiec.

27 maja 1929 rok – zmiana nazw wsi Duże Bądki na Bądki, Dużego Otłowca na Otłowiec

Zmiana nazwy starostwa z Otłówka na Otłowiec

1września 1934 rok – starostwo Otłowiec obejmuje swoim zasięgiem 2 gminy: Bądki i Otłowiec.

3 czerwca 1938 rok – zmiana nazwy gminy Bądki na Pankendorf

16 lipca 1938 rok – zmiana nazwy wsi Bądki na Pankendorf



Starostowie Otłówka/Otłowca

  • 11 lutego 1905 rok – Schneider, rolnik z Bądek

  • 11 lutego 1911 rok - Schneider, rolnik z Bądek

  • 16 sierpnia 1914 rok – Franz Klassen, rolnik z Bądek (komisarz)

  • 13 października 1920 rok - Franz Klassen, rolnik z Bądek (komisarz)

  • 13 lutego 1922 rok - Franz Klassen, rolnik z Bądek



Starostwo ziemskie Klecewo – Klotzen

7 maja 1874 rok – powstanie starostwa, które obejmowało swoim zasięgiem majątki ziemskie: Galinowo(Gallanu), Jaromierz (Germen), Klecewo

1 stycznia 1908 rok – starostwo obejmuje swoim zasięgiem obszary dworskie: Galinowo, Jaromierz, Trumieje(Gross Tromnau), Klecewo, Wracławek(Warzelen)

30 września 1928 rok – połączenie majątków dworskich Galinowo, Jaromierz, Trumieje, Klecewo, Wracławek w jednę gminę Klecewo

1 stycznia 1945 roku nadal w Klecewie istnieje starostwo, obejmujące wsie: Klecewo, Wracławek, Galinowo, Jaromierz, Trumieje


Starostowie ziemscy:

  • 7 maja 1874 rok – ziemianin kapitan von Puttkammer z Jaromierza

  • 2 maja 1907 rok – ordynat baron von Rosenberg z Klecewa

  • 2 maja 1913 rok - ordynat baron von Rosenberg z Klecewa

  • 15 kwietnia 1918 rok – Emil Kiesewalter z Klecewa (komisarz)

  • 2 maja 1919 rok - ordynat baron von Rosenberg z Klecewa

  • 13 lutego 1922 rok - ordynat baron von Rosenberg z Klecewa

  • 1934 rok – doktor ordynat Franz Adalbert baron von Rosenberg


Starostwo ziemskie Nowa Wioska - Neudorfchen

7 maja 1874 rok – do życia zostaje powołane starostwo Nowa Wioska, w którego skład wchodzą gminy: Gilwa A, Gilwa B, Klasztorek, Morawy, Otoczyn, Wandowo oraz majątek ziemski Nowa Wioska

1 stycznia 1908 rok – w skład starostwa Nowa Wioska nadal wchodzą miejscowości: Gilwa A, Gilwa B, Klasztorek, Morawy, Otoczyn, Wandowo oraz majątek ziemski Nowa Wioska

30 września 1928 rok – poważne zmiany w starostwie Nowa Wioska. Majątek ziemski Krzykosy zostaje odłączony ze starostwa Cygany i włączony do gminy Wandowo. Włączenie części majątku ziemskiego Nowa Wioska do gmin: Klasztorek i Morawy. Włączenie części Wandowa(obecnie dawna baza GS), należącej do rodziny von der Groebenów oraz majątku Rozajny do nowej gminy Rozajny. Połączenie majątku Nowa Wioska z gminą Wandowo.

1 kwietnia 1929 rok – połączenie wsi: Gilwa A i Gilwa B w jedną gminę Gilwa.

2 lipca 1929 rok włączenie wsi Rozajny do starostwa Cygany

1 września 1931 rok – starostwo Nowa Wioska obejmuje swoim zasięgiem działania gminy wiejskie: Gilwa, Klasztorek, Morawy, Otoczyn, Wandowo


Starostowie w Nowej Wiosce:

  • 7 maja 1874 rok – generał kawalerii, generał adiutant Jego Cesarskiej Mości cesarza Niemiec, króla Prus Wilhelma I von Hohenzollerna hrabia Karl von der Groeben

  • 13 września 1906 rok – Albert Hoppe, rolnik z Paczkowa

  • 13 września 1912 rok - Albert Hoppe, rolnik z Paczkowa

  • 13 września 1918 rok – Emil Stock z Klasztorka

  • 13 lutego 1922 rok – Emil Stock, pracownik majoratu Nowa Wioska

  • 13 listopada 1923 rok – Schenk z Nowej Wioski, komisarz

  • 14 czerwca 1924 rok – Schenk z Nowej Wioski

  • 24 czerwca 1925 rok – hrabia Siegfried von der Groeben z Nowej Wioski

  • 1940 Friedrich Paetzke z Albertowa

 

 

czytano 3758 razy
180131
Wirtualne Muzeum Gminy Gardeja © Ryszard Bartosiak 2010 email:bartek5553@wp.pl