WIRTUALNIE >> Gardejski ratusz
 0_1269037407.JPG
Dawna siedziba burmistrzów Gardei nie przetrwała do dziś.  W miejscu magistratu wybudowano blok mieszkalny. Zachował się na szczęście inny dowód miejskiej przeszłości Gardei - pomnik.
Doskonale zachowany pomnik poświęcony bohaterskiemu burmistrzowi Gardei Carlowi Chudobie przetrwał czasy "demokracji ludowej" tylko dlatego, że tuż po zakończeniu wojny został obalony - na szczęście niemieckim napisem do ziemi. Dociekliwość obecnego proboszcza Gardei księdza kanonika Jana Ciborowskiego sprawiła,że dziś ten symbol miejskiej przeszłości miejscowości jest bardzo cennym zabytkiem. Nawet w pobliskim Kwidzynie, żaden pomnik tym bardziej burmistrza nie przetrwał.   
 

Burmistrzowie Gardei

 

Gardeja w swojej ponad 7-wiekowej historii zawsze funkcjonowała jako miasto. Przestała nim być dopiero w 1945 roku, kiedy to Armia Czerwona „wyzwoliła” miasteczko w pierwszej kolejności z miejskiej zabudowy i złudzeń co do miejskiej przyszłości. Nowa polska Gardeja do tej pory nie powróciła do miejskiego wyglądu. Na przestrzeni ponad 150 lat miastem rządziło kilku burmistrzów. Najbardziej znanym gardejskim burmistrzem był Carl Chudoba.

 

 

 

 

 

L. p.

Data objęcia urzędu

Imię i nazwisko burmistrza

Czas kadencji

Skąd pochodził

1

1806

Carl Chudoba jako skarbnik miejski a następnie burmistrz

40 lat

Gardeja

2

1846

Gottlieb Eduard Gelonnek skarbnik

6 lat

Sztum

3

1852

Gottlieb Eduard Gelonnek

12 lat

Sztum

4

1864

Gottlieb Eduard Gelonnek – kolejna kadencja

12 lat

Sztum

5

 

Rudolf Nicolay

 

 

6

1913

Harry Kraatz – emerytowany wojskowy - porucznik

do 1920 roku

Brodnica

7

1920

Martin Lischke

do 1933

 

8

1933

Franz Böse

do 1936

 

9

1936

Fritz Marquardt

do 1942

Gardeja

10

1942- styczeń 1945

Leo Kosator – ostatni burmistrz Gardei

do stycznia 1945 roku

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Władze miasteczka – administracja, bezpieczeństwo

 

Gardejski ratusz znajdował się przy ulicy Hindenburgstraße 1 czyli dzisiejszej ulicy Kwidzyńskiej. W wyniku pożaru, który wybuchł w Gardei w lipcu 1877 roku, spłonął również stary ratusz. Wraz z nim uległo bezpowrotnemu zniszczeniu mnóstwo cennych dokumentów. Ratusz, natychmiast po pożarze został odbudowany i zyskał nowocześniejszy, bardziej funkcjonalny wygląd. Wyróżniał się oczywiście pośród sąsiadujących z nim budynków.

 


Ulica Hindenburga – przy tej ulicy mieścił się gardejski ratusz

Na parterze wybudowano dużą salę o powierzchni 25 m2 – tzw. hol. W holu na jednej ze ścian zawieszono dużą „czarną tablicę” na której gardejscy urzędnicy wywieszali informacje dla obywateli, zarządzenia burmistrza. W części wschodniej znajdował się gabinet burmistrza do którego wchodziło się przez sekretariat. Oprócz pomieszczeń administracyjnych, przy ratuszu wygospodarowano mieszkania dla policjantów. Na pierwszym piętrze ratusza znajdowała się sala konferencyjna. Ściany sali zdobiły zdjęcia i obrazy historycznych osobistości, flagi klubów, stowarzyszeń i cechów. Na piętrze znajdowało się także mieszkanie burmistrza. Ważne jest to, iż mieszkania dla policjantów i burmistrza przysługiwały tym osobom tylko na czas pełnienia funkcji. W zachodniej części budynku umieszczono specjalny dzwon, który miał wzywać strażaków, kiedy wybuchł pożar. W 1928 roku wysłużony dzwon zastąpiła syrena strażacka.

W XIX wieku gardejscy burmistrzowie nie mieli swoich zastępców. Pełnili więc również funkcję sekretarzy. Po 1918 roku pojawił się już urząd zastępcy burmistrza. Pierwszym w historii Gardei zastępcą burmistrza był nauczyciel miejscowej szkoły i biznesmen Friedrich Gustav Marquardt. Za finanse miasteczka odpowiadał skarbnik. Skarbnikami byli: Gehrke, Emil Fuchs i Max Klemm. Gardejscy policjanci to m. in. Paul Bergau i Max Piletzki. Długoletnim urzędnikiem był Paul Barth, który również nadzorował wodociągi. Paulowi Barthowi Gardeja zawdzięcza wodociąg, wybudowany na początku lat 30-tych ubiegłego wieku. Do dziś dawna stacja uzdatniania wody, mieszcząca się przy ówczesnej ulicy Frankenberga - obecnie Sportowa - zachowała się w praktycznie w niezmienionym stanie.


Oprócz kadry urzędniczej, burmistrz miał do pomocy Radę Miasta. W jej skład wchodzili najbardziej szanowani obywatele Gardei. Ich głównym zadaniem było reprezentowanie mieszkańców miasteczka na forum miasta, powiatu i doradzanie burmistrzowi. Do wybuchu II wojny światowej, Rada Miasta wzorowo współpracowała z urzędnikami i przede wszystkim burmistrzem. Dzięki ich postawie, pomocy i pomysłom w Gardei wprowadzono wiele ciekawych pomysłów. Niestety, jak podają kroniki, w gronie gardejskich rajców znajdujemy tylko mężczyzn. A szkoda!

 

W latach 1918 – 1939 gardejskimi racjami byli: Barth Heinrich - szewc, Kornell Hermann – malarz, Dümler Eugen – mistrz budowlany, Krüger Kurt – rolnik, Fuckert Hermann – szewc, Landig Gustav - dentysta, Gehrke Friedrich – kupiec, Maschke – robotnik, Grabert Eduard – rolnik, Penke Alfred -kupiec, Grade Erich - rolnik, Ruhöfer Alexander - murarz, Heinrich Wilhelm -szewc, Schmidt Fritz – mistrz blacharski, hydraulik, Hempler Ernst – zegarmistrz, Seil Hugo – kupiec, Kemske Hugo – mistrz malarski, Stephan Herbert – robotnik, Klemm Franz – mistrz kowalski, Tessmer Wilhelm – robotnik, Kolliver Konrad – rolnik, Wolf Wilhelm – cieśla.

czytano 2651 razy
komentarzy 1 >>>
DODAJ KOMENTARZ
Komentarze są moderowane przez WMGG. Wpisy obraźliwe i niezwiązane z tematem nie będą publikowane. Jeżeli masz uwagi dotyczące prowadzenia strony czy informacje, które mogą wzbogacić merytorycznie zawartość WMGG proszę o bezpośredni kontakt na adres bartek5553@wp.pl
47309
Wirtualne Muzeum Gminy Gardeja © Ryszard Bartosiak 2010 email:bartek5553@wp.pl